Frˇ­skaparsetur F°roya

S°ga:

Frˇ­skaparsetur F°roya var­ stovna­ Ý 1965 vi­ tÝ latÝnska heitinum Academia FŠroensis. Ta­ vˇru limirnir Ý F°roya Frˇ­skaparfelag, stovna­ Ý 1952, sum tˇku stig til at fßa ein lŠrdan hßsk˙la Ý F°royum. F°roya Frˇ­skaparfelag arbeiddi mi­vÝst fyri einum vÝsindaligum umhv°rvi. Av virksemi felagsins kunnu nevnast ˙tgßvan av Frˇ­skaparriti og eitt sera umfatandi arbei­i at savna f°royskt or­atilfar. 


Vi­ einum uppskoti frß Frˇ­skaparfelagnum sum grundarlagi, samtykti F°roya l°gting Ý 1965 at seta ß stovn Frˇ­skaparsetur F°roya, vi­ tÝ endamßli at inna övÝsindaligt rannsˇknarstarv og hŠgri undirvÝsing. Skylda lŠraranna er at fremja bŠ­iö. F°royingar fingu tß ein hŠgri lŠrdˇmsstovn. 

Frˇ­skaparsetri­ byrja­i virksemi­ vi­ einum professara, Christiani Matras, og einum skrivara, Maud Heinesen. Virksemi tey fyrstu ßrini fevndi um ßrsskei­ Ý nßtt˙rus°gu og Ý f°royskum fyri lŠrarar. Hetta vˇru skei­, sum Frˇ­skaparfelagi­ hev­i tiki­ stig til, og sum Frˇ­skaparsetri­ helt ßfram vi­. ┴rsskei­ini fyri lŠrarar vˇr­u hildin toluliga regluliga ß setrinum til ta­ seinast Ý 1980ĺunum var­ avgj°rt, at eftir˙tb˙gving av lŠrarum skuldi skipast ß Landssk˙lafyrisitingini.

Umframt ßrsskei­ini skipa­i setri­ fyri almennum fyrilestrum um ymisk evni og kv°ldskei­um Ý f°royskum. Tey fyrstu ßrini stÝla­i setri­ fyri eini innsavningarnevnd, i­ var­ sett Ý 1967, og hev­i til uppgßvu at bjarga f°royskari fˇlkamentan. Sum framhald av hesi nevnd var­ tjˇ­lÝvsnevndin sett Ý 1970 til at savna tilfar um f°royskt fˇlkalÝv og f°roysk fˇlkaminni. Hetta tilfar er Ý dag ß goymslu ß F°royamßlsdeildini. Harumframt var­ sett ein nevnd Ý 1972 at skipa fyri innsavning av f°royskum sßlmasangi og andaligum vÝsusongi. ěll ßrini hevur setri­ skipa­ fyri ritger­arkappingum, har °ll kundu luttaka. 

Endamßl:

Frˇ­skaparsetur F°roya er eitt universitet, har gransking og undirvÝsing eru kjarnin Ý virkseminum. Endamßli­ hjß Frˇ­skaparsetri F°roya, sum er ßsett Ý l°gtingslˇg, er at inna gransking, geva frßlŠru ß hŠgsta stigi og brei­a ˙t kunnleika um vÝsindalig ˙rslit og hßttal°g. Ta­ ger setri­ Ý ßvÝsum ˙rvaldum granskingar- og undirvÝsingargreinum. Granskingin hevur til endamßls at menna vÝsindaliga stigi­ ß setrinum og Ý landinum. 

Harumframt skal Frˇ­skaparsetri­ fyrireika og halda tey prˇgv og tŠr royndir, sum eftir fyriskipan landsstřrisins eru l°gd undir setri­. 

Frˇ­skaparsetri­ skipar sjßlvt fyri virksemi sÝnum innan fyri teir karmar sum l°gtingslˇgin um Frˇ­skaparsetri­ frß 2008 setur. Virksemi­ ß setrinum speglar altÝ­ samfelagslig ßhugamßl, og setri­ er altÝ­ til rei­ar at taka Ýmˇti uppskotum frß myndugleikum og vinnu.

Nßtt˙ruvÝsindadeildin:

Frambur­ir Ý n˙tÝ­arsamfelagnum byggja Ý stˇran mun ß gransking og hŠgri ˙tb˙gvingar Ý nßtt˙ruvÝsindum og t°kni. ═ menningarŠtlanum fyri Frˇ­skaparsetri­ hevur Nßtt˙ruvÝsindadeildin mi­a­ eftir at menna fak°ki innan jar­alisfr°­i, kunningart°kni og lÝvfr°­i. ═ hesum sambandi vˇr­u  nřggjar bachelor-˙tb˙gvingar bjˇ­a­ar Ý 2008 og 2010, og nřggj vÝsindafˇlk eru sett Ý starv til tess at menna ra­festu fr°­igreinirnar.

Ein tř­andi li­ur Ý mennningarŠtlanini er at hava ph.d. verkŠtlanir Ý gongd, til tess at menna granskingarf°rleikar hjß yngri granskarum. Ein Ph.D.-verkŠtlan er higartil fÝggja­ yvir fÝggjarlˇg setursins. Oljufel°g vi­ leitiloyvum vi­ F°royar hava higartil fÝggja­ 5 ph.d.-verkŠtlanir og eitt post.doc.-starv ß Nßtt˙ruvÝsindadeildini.  

Nßtt˙ruvÝsindadeildin h˙sast Ý Nˇat˙ni 3 Ý vesturbřnum Ý Tˇrshavn. Havstovan, Vinnuhßsk˙lin og LŠrarask˙lin eru nŠrmastu grannar. Vi­ bili slepst ni­an Ý Nˇat˙n frß J.C. Svabos g°tu eftir Hornag°tu (Ý Hornab°), til gongu eftir g°tu frß V.U. Hammershaimbsg°tu.

┴ Nßtt˙ruvÝsindadeildini ber til at taka bachelor˙tb˙gvingar Ý KT-verkfr°­i, LÝvfr°­i og Ý Orku-og Umhv°rvisverkfr°­i. ┌tb˙gvingarnar eru ß altjˇ­a stigi, og geva atgongd til master ˙tb˙gvingar bŠ­i uttanlands og Ý F°royum. 

Nßtt˙ruvÝsindadeildin hevur 10 vÝsindafˇlk Ý fullum starvi, 14 adjungera­ vÝsindafˇlk og eisini nakrar avloysarar. Deildin hevur eisini fleiri ph.d. studentar, sum eru fÝggja­ir a­rasta­ni.

Heimasi­a:

Frˇ­skaparsetur F°roya

Granskarar:

Svein-Ole Mikalsen, ph.d.

Marjun Ý T˙ni Mortensen

Sunniva Samson Sigurdardˇttir